Elke ochtend je kind naar school brengen en hopen dat het een goede dag wordt. Voor veel ouders van een kind met een autismespectrumstoornis (ASS) is dat herkenbaar. Autisme op school vraagt namelijk om begrip, afstemming en vooral samenwerking. Debby van der Zande weet daar alles van. In haar boek Ik wens iedereen een Duuk beschrijft ze hoe één opmerking van school haar jarenlang bijbleef: “Duuk belemmert de ontwikkeling van de andere kinderen.” Als uitgever van het boek zien wij hoe vaak ouders zich daarin herkennen. Daarom zetten we in dit artikel op een rij hoe je als ouder een sterke band met school opbouwt.
Waarom autisme op school extra aandacht vraagt
Een klaslokaal zit vol prikkels. Denk aan geluid, felle lampen, drukke gangen en onverwachte veranderingen in het rooster. Voor de meeste kinderen is dat gewoon onderdeel van de dag. Een kind met autisme ervaart die prikkels echter vaak veel intenser. Bovendien zijn sociale situaties, zoals samenwerken of buitenspelen, niet altijd vanzelfsprekend.
Het gevolg is dat een kind thuis soms ontploft na een schooldag. Op school lijkt alles misschien goed te gaan, terwijl je kind zich de hele dag heeft aangepast. Deskundigen noemen dit ook wel maskeren of camoufleren. Juist daarom is het belangrijk dat ouders en leerkrachten elkaars signalen delen. Zo ontstaat er een compleet beeld van hoe het echt met je kind gaat.
Samenwerken met de leerkracht en de intern begeleider
Een goede samenwerking begint met een open gesprek. Vertel de leerkracht wat je kind helpt en wat juist spanning oplevert. Jij kent je kind immers het best. Vraag daarnaast wat de leerkracht in de klas ziet. Vaak vullen die twee perspectieven elkaar mooi aan.
Op de meeste basisscholen werkt ook een intern begeleider (IB’er). Deze persoon coördineert de extra ondersteuning voor leerlingen. Betrek de IB’er daarom al vroeg, bijvoorbeeld bij de start van een nieuw schooljaar. Een paar praktische afspraken kunnen veel verschil maken:
- Een vast moment om kort bij te praten, bijvoorbeeld elke week of om de week.
- Een schriftje of app waarin school en ouders dagelijks iets delen.
- Vooraf bericht bij veranderingen, zoals een invaller, een uitje of een toets.
- Een rustige plek in of bij de klas waar je kind even kan bijkomen.
Deel bovendien niet alleen zorgen, maar ook successen. Een positief bericht geeft zowel ouders als leerkrachten energie om door te gaan.
Ook thuis kun je je kind helpen. Bespreek bijvoorbeeld ’s avonds kort wat er de volgende dag gebeurt. Een dagplanning met pictogrammen of foto’s geeft veel kinderen houvast. Plan na schooltijd verder een moment van rust, zonder vragen of verplichtingen.
Passend onderwijs: wat mag je van school verwachten?
Rondom autisme op school speelt passend onderwijs een grote rol. Sinds 2014 geldt in Nederland de Wet passend onderwijs. Scholen hebben sindsdien een zorgplicht. Dat betekent dat een school moet zorgen voor een passende onderwijsplek voor elk kind dat extra ondersteuning nodig heeft. Die plek kan op de eigen school zijn, maar ook op een andere school binnen het samenwerkingsverband. Meer informatie vind je op de pagina over passend onderwijs van de Rijksoverheid.
Heeft je kind meer nodig dan de basisondersteuning? Dan stelt school vaak een ontwikkelingsperspectief (OPP) op. Hierin staat welke doelen school met je kind nastreeft en welke hulp daarbij hoort. Als ouder heb je recht op overleg over dit plan. Stel dus gerust vragen en denk actief mee.
Toch loopt het niet altijd soepel. Soms past een school gewoon niet bij je kind, hoe goed iedereen ook zijn best doet. Dat voelt misschien als een nederlaag. Een andere plek kan echter juist rust brengen.
Wat het verhaal van Duuk ouders leert
In Ik wens iedereen een Duuk beschrijft Debby eerlijk hoe het schoolplein voor haar voelde. Ze zag het verschil tussen Duuk en de andere kinderen telkens weer: in zijn bewegingen, zijn tempo en hoe hij achterbleef. Toch is het boek geen verhaal over tekortkomingen. Het gaat juist over vooroordelen, moeilijke keuzes en onvoorwaardelijke liefde.
Voor ouders zit daar een belangrijke les in. Een school kijkt vaak naar prestaties en groepsdynamiek. Jij als ouder ziet daarnaast wie je kind werkelijk is. Laat die stem dus horen, ook als het gesprek lastig wordt. Debby vat het zelf mooi samen: “Het leven hoeft niet perfect te zijn om waardevol te zijn.”
Leerkrachten en IB’ers kunnen evengoed veel halen uit een persoonlijk verhaal als dit. Het laat zien wat er achter een diagnose schuilgaat. Bovendien maakt het duidelijk hoeveel een ouder elke dag draagt.
Wil je meer lezen over autisme op school en thuis? Ontdek dan het eerlijke verhaal van Debby en Duuk. Bestel Ik wens iedereen een Duuk voor €19,95. Een deel van de opbrengst gaat bovendien naar Nationaal Fonds Kinderhulp.