Een autismediagnose roept bij veel ouders eerst vragen op. Wat betekent dit voor mijn kind? En wat verandert er in het dagelijks leven? Steeds meer deskundigen en ervaringsdeskundigen pleiten daarom voor een andere blik: die van neurodiversiteit. Dat begrip staat voor natuurlijke variatie in hoe mensen denken, voelen en de wereld ervaren. Autisme is in die blik geen afwijking, maar een andere manier van zijn.
Wat betekent neurodiversiteit eigenlijk?
Neurodiversiteit gaat uit van het idee dat brein en gedrag van mensen van nature verschillen. Autisme, ADHD en dyslexie horen daarbij. Ook andere manieren van denken en waarnemen vallen eronder. Binnen dit denkkader is een diagnose geen defect dat opgelost moet worden. Het is eerder een beschrijving van hoe iemand in elkaar zit. Deze verschuiving in perspectief betekent niet dat autisme geen uitdagingen met zich meebrengt. Kinderen met autisme lopen dagelijks tegen drempels aan die niet vanzelf verdwijnen. Wel verandert de centrale vraag. Niet hoe maak je dit kind normaler, maar hoe sluit de omgeving beter aan bij wie dit kind is.
Autisme als variatie, niet als afwijking
Kinderen met autismespectrumstoornis (ASS) verwerken prikkels vaak anders dan hun leeftijdsgenoten. Geluid, licht en sociale situaties kunnen intenser aanvoelen. Een drukke klas of een feestje kan daardoor sneller uitputtend zijn. Tegelijk zien we bij veel kinderen met autisme opvallende kwaliteiten. Denk aan een groot oog voor detail, een sterk rechtvaardigheidsgevoel of een diepe interesse in een specifiek onderwerp. Door alleen naar beperkingen te kijken, mis je deze kwaliteiten al snel. Daarom pleiten steeds meer ouders en professionals voor een bredere blik. Daarin krijgen zowel de moeilijkheden als de talenten een plek.
Het pad naar een diagnose verloopt zelden in een rechte lijn. Ouders herkennen vaak eerst kleine signalen, zoals moeite met verandering of een sterke voorkeur voor vaste routines. Daarna volgen gesprekken met de huisarts, school en soms een jeugdpsycholoog. Dat traject duurt regelmatig lang en voelt onzeker. Een neurodiversiteitsperspectief helpt juist in die fase. Het voorkomt dat ouders de diagnose zien als een probleem dat moet verdwijnen. In plaats daarvan wordt de diagnose een sleutel tot beter begrip. Zo weet je eerder waar je kind steun bij nodig heeft en waar juist ruimte gewenst is.
Toch blijft erkenning nodig voor de praktische kant van een diagnose. Een kind met autisme heeft vaak wel extra ondersteuning nodig, op school en thuis. Denk aan een vaste structuur, duidelijke afspraken of een rustige werkplek. Neurodiversiteit als uitgangspunt sluit die ondersteuning niet uit. Het verandert vooral de toon waarmee je die ondersteuning biedt. Die toon komt voort uit begrip voor wie het kind is. Niet uit de wens om het kind aan te passen aan een norm.
Wat het boek ‘Ik wens iedereen een Duuk’ hieraan toevoegt
Persoonlijke verhalen maken dit verschil in perspectief tastbaar. Debby van der Zande schreef met Ik wens iedereen een Duuk een persoonlijk verslag van het leven met haar zoon Duuk, die opgroeit met autisme. Ze beschrijft de zoektocht naar een diagnose en de onzekerheid die daarbij hoort. Ook laat ze zien hoe het gezin leerde kijken naar wie Duuk werkelijk is, los van etiketten. Juist die persoonlijke insteek maakt het boek waardevol voor andere ouders. Herkenning biedt namelijk troost. Bovendien helpen concrete voorbeelden bij het vormen van een eigen aanpak thuis.
Op de pagina over het boek lees je meer over de achtergrond van het verhaal. Ook lees je daar meer over de aanleiding om het boek te schrijven. Met ruim een half miljoen volgers op Instagram bereikt Debby een groot publiek met haar openhartige verhaal. Bovendien draagt het boek bij aan een groter doel. De opbrengst gaat namelijk naar Nationaal Fonds Kinderhulp, dat zich inzet voor kinderen die opgroeien in kwetsbare omstandigheden.
Anders kijken, in het dagelijks leven
Een neurodiversiteitsperspectief begint klein, met kleine aanpassingen in het dagelijks leven. Luister naar wat je kind wel goed kan. Focus niet alleen op wat lastig gaat. Geef ruimte voor prikkelarme momenten, zodat overprikkeling minder snel om de hoek komt. Leg aan klasgenoten, familie en vrienden uit wat autisme voor jullie gezin betekent. Begrip van de omgeving maakt namelijk veel verschil in hoe een kind zich voelt. Zo ontstaat langzaam een leefomgeving waarin een kind met autisme zichzelf kan zijn. Het voortdurende gevoel tekort te schieten verdwijnt daardoor naar de achtergrond.
Verhalen zoals dat van Debby en Duuk laten zien dat deze weg niet altijd makkelijk is. Ze laten ook zien dat de weg de moeite waard is. Elke stap richting begrip levert namelijk iets op, voor het kind en voor het hele gezin. Wil je zelf ervaren hoe een gezin deze zoektocht doormaakte, met alle vallen en opstaan die daarbij hoorden? Bestel dan Ik wens iedereen een Duuk en lees hoe herkenning en een nieuwe blik op autisme hand in hand gaan.